Valkenoog en tijgeroog zijn kwartsen met een zijde-achtige glans door het spel van licht  op de vezelige insluitsels. Dit zijn asbestvezels. Er worden zowel stenen voor zegelringen als cabochongeslepen stenen van gemaakt. Ook als collier wordt tijgeroog graag gedragen. De tijgeroog is geel- tot goudbruin en wordt wel gebeitsts tot allerlei andere kleuren. 

Valkenoog is een blauw-grijze kwarts met meestal een kattenoog effect.

Kwarts is de grootste edelsteen groep die op de wereld voorkomt. De kwartsen wordt onderverdeeld in kristallijne kwarts zoals b.v. bergkristal en amethist,  het groeit in grotere kristallen en is daardoor vaak transparant, en de cryptokristallijne en microkristallijne kwarts zoals b.v. onyx en carneool, die in hele groepen kleine kristalletjes groeien en meestal opaak is. Kwarts bestaat voor het grootste deel uit silicium. ( SiO2). Met een hardheid van 7 is het een edelsteen die zowel voor ringen als voor andere sieraden heel geschikt is.

De refractie-index is 1,54 – 1,55 en de SM is 2,65.

ER zijn veel variëteiten die meestal naar hun kleur vernoemd zijn.

Geen van de kwartsen mag bij reparaties aan sieraden verhit worden, dan barsten of verkleuren ze.

Verhitting of beitsen wordt gebruikt om de kleur te veranderen. 

De kristallijne kwarts in zijn zuiverste vorm is bergkristal, een kleurloze transparante steen die aan ijs doet denken.  Het wordt gevonden als hexagonale prisma’s die vaak begrensd zijn door zeszijdige piramides. Bergkristal  is piëzo-elektrisch waardoor het goed gebruikt kan worden in radar, radio, televisie en zendapparatuur. Het kan elektrische spanningen omzetten in trillingen. Omdat er daardoor heel veel kwarts nodig is wordt het in grote hoeveelheden synthetisch nagamaakt.

Bergkristal met als insluitsels toermalijnnaalden heeft noemen we toermalijnkwarts, met hematietvlokken erin is het aardbeikwarts en met rutielnaalden wordt het venuskwarts genoemd.

Bergkristal.

Aardbeikwarts

Amethist is een paarse kwarts die door zijn kleur en mooie schittering heel geliefd is.

Ze komen voor van heel licht violet tot een diepe warme donker paarse of roodachtig violette kleur en worden zowel gefacetteerd als cabochon geslepen in sieraden gedragen. Amethist komt van het Griekse ‘amethystos’ wat ‘nuchter’ betekend.  Bij verhitting tot ca. 500° worden veel amethisten geel en worden dan als citrien verkocht.

 De 'maansteen' die u op de foto ziet is ook een gebrande amethist. Deze heeft een blauwige gloed en is doorschijnend.

Citrien is een kwartssoort die van lichtgeel tot diepgeel en  bruingeel voorkomt. Natuurlijke gele citrien is erg zeldzaam. 90 % van de citrien die in Nederland verkocht wordt is door verhitting van kleur veranderde amethist. Deze stenen zijn volop te koop en zijn naar verhouding met natuurlijk gele citrien niet zo kostbaar.

Rookkwarts is de bruine kwartsvariëteit die door zijn heldere uitstraling mooi bij  grijze, gele en zachtgroene kleding gedragen kan worden.  Ze komen vrij veel voor en zijn niet zo kostbaar.

Praseoliet heeft meer een groenige tint en is redelijk zeldzaam.Er worden wel amethisten verhit tot ze een groene kleur hebben. Deze worden verkocht als praseoliet of als groene amethist. Groene amethist is een foutieve benaming hiervoor; amethist is per definitie de paarse tot violette kwartsvariëteit.

Rozenkwarts is een lichtroze tot roze-rode steen die een wat melkachtige glans heeft. Van rondgeslepen kralen worden vaak colliers gemaakt.  Ook wordt hij cabochongeslepen veel in sieraden verwerkt. Rosekwarts kan door zijn insluitsels een kattenoog vertonen en heel soms een stereffect.

Agaat is de dooschijnende of opake kwartsvariëteit die valt onder de microkristallijne kwartsen. De eigenschappen van agaat zijn iets lager dan die van de kristallijne kwartsen, De refractie-index is ca. 1,535 en de SM ca. 2.60. De struktuur van agaten is heel fijn korrelig. Een uitzondering daarop is de vuuragaat. Hij heeft een zwarte basiskleur met een chalcedoonlaag met spectrumkleuren. Deze hebben vaak een soort druiventrosvormige structuur. 

Op de volgende foto kunt u de struktuur van de vuuragaat goed zien. Deze is genomen door de microscoop met een vergroting van 10X.

De streepagaat of bandagaat met naast elkaar lopende banen met verschillende kleuren. Streepagaten worden vaak door verhitting of beitsen van kleur veranderd of verdiept. B.v. de groene streepagaat op de foto is i.i.g. gebeitst.

Een landschapsagaat is meestal grijswit van ondergrond met dendritische insluitsels die een soort landschap kunnen vertonen.